Bệnh hắc lào (lác đồng tiền): Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị hiệu quả

Bệnh hắc lào hay còn gọi là lác đồng tiền là bệnh thường gặp ở mọi lứa tuổi. Bệnh gây khó chịu và làm mất thẩm mỹ làn da, lâu ngày có thể lan rộng ra nhiều vùng trên cơ thể. Sau đây, cùng tìm hiểu nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị bệnh hắc lào hiệu quả nhé.

Nguyên nhân gây bệnh hắc lào

Mặc dù có vô vàn loài nấm men, nấm mốc và nấm, nhưng chỉ có một số ít gây ra bệnh ngoài da. Các tác nhân này được gọi là nấm da (dermatophytes). Các loại nấm này có thể gây nhiễm trùng và bệnh da liễu.

Nấm da sống trên lớp protein keratin chết trên da, hiếm khi xâm lấn sâu hơn vào cơ thể và không thể sống trên màng nhầy, chẳng hạn như ở miệng hoặc âm đạo.

Tên khoa học phổ biến nhất của các loại nấm da gây bệnh hắc lào bao gồm:

  • Trichophyton rubrum
  • Trichophyton tonurans
  • Trichophyton interdigitale
  • Trichophyton mentagrophytes
  • Microsporum canis
  • Epidermophyton floccosum.

Một số loại nấm chỉ sống trên da, tóc hoặc móng tay. Một số sống trên động vật và đôi khi bị lây sang người. Chúng cũng có thể sống trong đất. Thường rất khó hoặc không thể xác định được nguồn gốc của nấm da trên cơ thể người. Nấm có thể lây lan từ người sang người (anthropophilic), từ động vật sang người (zoophilic) hoặc từ đất sang người (geophilic).

Nhiệt và độ ẩm giúp nấm sinh trưởng và phát triển tốt, bởi vậy, hắc lào thường xuất hiện ở các nếp gấp da, như ở vùng háng hoặc kẽ ngón chân.

Những yếu tố dưới đây có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh hắc lào:

  • Tiếp xúc gần với người bị hắc lào hoặc động vật mang nấm
  • Sống trong khí hậu ấm áp
  • Dùng chung vật dụng cá nhân với người bị nhiễm nấm, như khăn trải giường, quần áo, khăn tắm…
  • Có hệ miễn dịch bị suy yếu
  • Tham gia vào các hoạt động thể chất liên quan đến tiếp xúc da kề da, như đấu vật
  • Mặc quần áo chật

Triệu chứng bệnh hắc lào

Người bệnh sẽ không nhận thấy bản thân bị lây nhiễm nấm ngay lập tức. Thông thường phải mất đến 2 tuần trước khi bạn bắt đầu nhận thấy các triệu chứng.

Bao gồm 2 giai đoạn:

  • Giai đoạn ban đầu: Trong giai đoạn này, bạn có thể nhìn thấy một mảng da đột nhiên có màu hồng hoặc đỏ. Đôi khi, da trở nên khô và có vảy.
  • Giai đoạn thứ hai: Trong giai đoạn này, bạn sẽ thấy các mảng da bị phát ban tăng kích thước. Trung tâm của phát ban có thể có trạng thái giống với làn da khỏe mạnh, nhưng có vảy ở viền.

Vì hắc lào rất dễ lây lan, nên hãy điều trị ngay khi những dấu hiệu đầu tiên xuất hiện.

Triệu chứng chung của hắc lào là ngứa, xuất hiện các đốm đỏ hoặc nâu hình vòng hoặc bầu dục. Tùy vào từng vị trí, hắc lào sẽ có những triệu chứng khác. Bao gồm:

Hắc lào trên da (tinea trais)

  • Ảnh hưởng tới các vùng da lớn trên cơ thể, như cánh tay, chân, cổ, lưng, bụng…
  • Bệnh thường tạo ra các đốm tròn cổ điển với 2 giai đoạn đề cập ở trên.

Hắc lào ở bàn chân (tinea pedis)

  • Triệu chứng bao gồm đỏ, sưng, bong tróc, ngứa da ở kẽ các ngón chân. Đế và gót chân cũng có thể bị ảnh hưởng.
  • Trong trường hợp nghiêm trọng, da trên bàn chân có thể bị phồng rộp.

Hắc lào ở da đầu (tinea capitis)

  • Nổi mẩn đỏ trên da đầu, có thể làm rụng tóc, gây ngứa đầu và có vảy trên da đầu.
  • Thường gặp ở trẻ nhỏ, từ 3 – 7 tuổi. Phần lớn là do trẻ thường chơi đùa và chạm vào bề mặt bẩn bằng da trần, đồng thời do trẻ có hệ miễn dịch yếu.

Hắc lào ở da mặt (tinea faciei)

  • Xuất hiện trên da mặt, trừ vùng có râu. Trên mặt, hắc lào hiếm khi có hình đốm tròn. Bệnh thường gây ra các mảng vảy màu đỏ không rõ viền.

Hắc lào ở vùng râu và mặt (tinea barbae)

  • Các đốm sưng và có vảy, xuất hiện trên má, cảm và phần cổ trên.
  • Các đốm có thể mưng, đầy mủ và gây rụng râu.

Hắc lào ở háng (tinea cruris)

  • Bệnh hắc lào ở vùng kín này có triệu chứng nổi mẩn màu nâu đỏ và kéo dài từ bẹn xuống 1 hoặc hoặc cả 2 đùi

Hắc lào ở bàn tay (tinea manus)

  • Gặp ở bàn tay, đặc biệt là lòng bàn tay và kẽ ngón tay.
  • Hắc lào thường khiến da dày lên, thường chỉ xuất hiện ở một tay.

Hắc lào ở móng (tinea unguium)

  • Thường gọi là nấm móng.
  • Có triệu chứng là móng chân hoặc tay ngả vàng, dày lên và dễ gãy.

Cách điều trị hắc lào hiệu quả

Thông thường, các bác sĩ có thể chẩn đoán hắc lào dễ dàng khi quan sát các triệu chứng trên da bằng mắt thường. Mặt khác, bác sĩ cũng có thể lấy một mẫu da nhỏ để kiểm tra bằng kính hiển vi.

Nếu muốn chẩn đoán rõ ràng hơn, bác sĩ có thể yêu cầu làm xét nghiệm tiêu bản kali hydroxit (KOH). Nếu các vấn đề về da bị chẩn đoán sai, việc điều trị không phù hợp có thể làm nặng thêm tình trạng nhiễm trùng.

Cách chữa hắc lào bằng dân gian

Các biện pháp chăm sóc tại nhà không thể điều trị bệnh hắc lào. Tuy nhiên, chúng có thể hỗ trợ phát huy hiệu quả điều trị của thuốc và giúp bệnh nhân cảm thấy dễ chịu hơn.

Một số biện pháp tự chăm sóc tại nhà khi bị hắc lào:

  • Keo bạc

Keo bạc là một lựa chọn thông minh để khắc phục hắc lào tự nhiên. Một nghiên cứu của các nhà khoa học Pháp đã chỉ ra rằng keo bạc có khả năng kháng nấm mạnh.

Để sử dụng phương pháp trị hắc lào tự nhiên này, trước tiên hãy vệ sinh vùng da bị hắc lào sạch sẽ. Tiếp theo, thoa một lượng keo bạc vừa đủ lên trên da và để khô. Lặp lại 2 đến 3 lần mỗi ngày cho đến khi hắc lào biến mắt.

  • Giấm táo

Giấm táo cung cấp các axit tự nhiên và probiotic đã được chứng minh là giúp chống nhiễm nấm. Ví dụ, một nghiên cứu từ Brazil đã chứng minh giấm táo có thể tiêu diệt nấm Candida spp.

Để khắc phục hắc lào, hãy dùng bông y tế thấm giấm táo, nhẹ nhàng chấm vào vùng da bị ảnh hưởng khoảng 2 – 3 lần mỗi ngày cho đến khi hắc lào khỏi. Nếu bạn có làn da nhạy cảm, nên bắt đầu với một lượng nhỏ giấm táo rồi tăng dần liều lượng.

  • Tinh dầu oregano/kinh giới Địa Trung Hải

Loại dầu tự nhiên này đã được chứng minh là có tác dụng tương tự như điều trị bằng thuốc chống nấm và kháng sinh trong một số trường hợp.

Theo một nghiên cứu được đăng tải trên Tạp chí American Society for Microbiology năm 2010, các thành phần mạnh mẽ có trong dầu oregano, như carvacrol, có khả năng kháng nấm ấn tượng. Khi được sử dụng trên da bị hắc lào, nó thực sự có thể giúp cải thiện các triệu chứng. Tuy nhiên, bạn nên pha loãng dầu organo với dầu nền (dầu olive, dầu jojoba hoặc dầu dừa) trước khi áp dụng lên da.

  • Tinh dầu tràm trà

Các nghiên cứu khoa học đã chỉ ra rằng dầu tràm trà có khả năng chống nấm, kháng khuẩn, kháng virus và chống độc tố hiệu quả.

Để điều trị hắc lào tự nhiên, bạn có thể thoa tinh dầu tràm trà nguyên chất lên vùng bị ảnh hưởng. Hoặc, pha loãng dầu tràm trà với dầu dừa trước khi dùng.

Đối với trường hợp bị hắc lào nặng, người bệnh có thể kết hợp dầu oregano với dầu tràm trà (theo tỷ lệ 3:2) và một lượng nhỏ dầu dừa. Thoa hỗn hợp này lên da bị hắc lào 2 – 3 lần mỗi ngày.

  • Tinh dầu nhựa thơm

Kết hợp tinh dầu nhựa thơm với một loại dầu nền như dầu dừa và thoa lên da có thể giảm các triệu chứng hắc lào hiệu quả. Loại dầu này có mùi hương dễ chịu hơn các loại dầu khác và người bệnh có thể áp dụng vài lần trong ngày.

Ngoài ra, bạn có thể sử dụng tinh dầu sả và dầu dừa. Chúng cũng có thể kháng nấm tốt.

  • Bột cam thảo

Cam thảo có đặc tính kháng khuẩn mạnh. Một nghiên cứu được đăng tải trên Tạp chí Acta Pharmaceutica Sinica B đã phát hiện ra rằng bột cam thảo có thể được sử dụng như một phương pháp điều trị nhiễm nấm hiệu quả.

Người bệnh có thể trộn 8 thìa cà phê bột cam thảo với 1 cốc nước rồi đun sôi. Sau khi nước sôi, giảm lửa và đun tiếp trong 10 phút. Khuấy cho tới khi hỗn hợp tạo đặc sánh lại. Để hỗn hợp nguội hẳn rồi thoa lên vùng da bị hắc lào 2 lần mỗi ngày. Rửa sạch da sau 10 phút.

  • Chiết xuất hạt bưởi

Chiết xuất hạt bưởi có khả năng chống nấm tự nhiên. Bạn có thể kết hợp 1 – 3 giọt chiết xuất hạt bưởi với 1 thìa cà phê nước và áp dụng lên da từ 2 – 3 lần mỗi ngày.

Thuốc Tây trị hắc lào hiệu quả

Bệnh hắc lào chữa như thế nào phụ thuộc vào mức độ và vị trí của hắc lào trên cơ thể. Một số dạng hắc lào có thể được điều trị bằng thuốc không kê đơn, nhưng các dạng hắc lào khác cần được điều trị bằng thuốc kháng nấm bán theo đơn.

Hắc lào trên da, như hắc lào ở chân hoặc ở háng, thường có thể được điều trị bằng các loại kem chống nấm không cần kê đơn, kem dưỡng da hoặc bột bôi trong 2 đến 4 tuần. Có nhiều sản phẩm không kê đơn có sẵn để điều trị hắc lào, bao gồm:

  • Clotrimazole (Lotrimin hoặc Mycelex)
  • Miconazole (Aloe Vesta Antifungal, Azolen, Baza Antifungal, Carrington Antifungal, Critic Aid Clear, Cruex Prescription Strength, DermaFungal, Desenex, Fungoid Tincture, Micaderm, Micatin, Micro-Guard, Miranel, Mitrazol, Podactin, Remedy Antifungal, Secura Antifungal)
  • Terbinafine (Lamisil)
  • Ketoconazole (Xolegel)

Đối với các loại kem, thuốc bôi hoặc bột không kê đơn, hãy làm theo hướng dẫn trên bao bì. Nếu tình trạng hắc lào không thuyên giảm hoặc trở nên nặng hơn, hãy đi khám chuyên khoa da liễu ngay.

Đối với hắc lào trên da đầu hoặc nấm móng, bác sĩ thường chỉ định điều trị bằng thuốc kháng nấm bán theo đơn dùng theo đường uống từ 1 đến 3 tháng. Các loại thuốc bôi hay thuốc bột dùng ngoài da không có tác dụng đối với hắc lào trên da đầu.

Thuốc chống nấm bán theo đơn dùng để điều trị hắc lào trên da đầu thường là:

  • Griseofulvin (Gris-PEG hoặc Grifulvin V)
  • Terbinafine
  • Itraconazole (Onmel, Sporanox)
  • Fluconazole (Diflucan)

Nếu bạn bị hắc lào khi mang thai, một số loại thuốc có thể được bác sĩ chỉ định sử dụng mà không gây ra bất lợi nào cho thai nhi.

Một số thuốc bôi trị hắc lào thường gặp:

  • Ciclopirox (Loprox)
  • Clotrimazole (Lotrimin)
  • Naftifine (Naftin)
  • Oxiconazole (Oxistat)
  • Terbinafine

Tuy nhiên, hãy luôn nói chuyện với bác sĩ trước khi sử dụng bất kỳ loại thuốc nào trong khi mang thai hoặc đang cho con bú.

Phụ nữ mang thai nên tránh một số thuốc sau đây vì chúng có thể gây ra các tác dụng phụ không mong muốn:

  • Ketoconazole (dạng uống)
  • Miconazole (dạng uống)

Các bác sĩ thường không khuyên dùng thuốc dạng uống để điều trị nhiễm nấm trong thai kỳ.

Bệnh hắc lào ở trẻ thường là hắc lào ở da đầu. Bé có thể được điều trị bằng dầu gội chống nấm dành riêng cho từng lứa tuổi. Bệnh thường khỏi hẳn trong 4 – 6 tuần điều trị.

Tuy nhiên, trong một số trường hợp hiếm gặp, trẻ có thể cần phải kết hợp trong uống ngoài bôi để điều trị bệnh hắc lào dứt điểm.

Trên đây là nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị bệnh hắc lào hiệu quả. Hi vọng những chia sẻ này sẽ hữu ích với các bạn.

Xem thêm: Bệnh vảy cá: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị hiệu quả